BRAND VERWOEST OEVERSTRAAT EN VERRE OMGEVING

J.F. Koonings heeft op 3 november 1902 net zijn meisje thuisgebracht. Ze woont op de hoek van de Havenstraat en de Westzeedijk. De verliefde jongeman neemt de laatste paardentram terug naar Hillesluis. Op de Westzeedijk ziet hij “dat het hele park verlicht was onder een bloedrode lucht”. Koonings denkt eerst dat de sociëteit in Het Park in brand staat. Maar de enorme gloed komt van Het Noordereiland.

Daar ligt tussen de Oeverstraat, Burgemeester Hoffmanstraat en Sleephellingstraat de uitgestrekte stoomkuiperij en stoomkistenfabriek van de firma W. Van der Lugt en Zoon. Aan de Prins Hendrikkade is drie jaar eerder een nieuw gebouw van zeven verdiepingen hoog in gebruik genomen, de opslagplaats voor planken, duigen en vaten. Het kantoor van de firma zit er ook. Het is een indrukwekkend pand, een ontwerp van architect Stok (ontwerper van onder andere het Hulstkamp-gebouw, de Maassilo aan de Brielselaan en Station Rotterdam-Hofplein).

Kwart over acht ontdekken passanten rookwolken op de eerste verdieping van de opslag aan de Oeverstraat. “Bij het openen van de luiken zag men binnen reeds vlammen in het zaagsel.” Over de oorzaak verschillen de meningen. “Vermoedelijk door broeiing”, anderen houden de machines verantwoordelijk: “De stoommachine was onklaar geraakt. De machine was op hol geslagen, waardoor het drijfwerk warm liep.”

Hoe dan ook, daarna gaat het hard. “De brandbare inhoud, ledige olie- en margarinevaten, zaagsel en planken, gaf zozeer voedsel, dat het fraaie pakhuispand een prooi der vlammen zou worden”. Langzaam maar zeker breidt de brand zich uit. Tegen 22:00 uur slaan de vlammen door de luiken. “Ontzettend was toen het schouwspel en niet minder de hitte”. De aangrenzende straten worden ontruimd, de brandweer houdt de woningen nat, “doch het water verdampte door de hitte”.

Om half elf storten de eerste muren in. “Kanongebulder gelijk begon nu het instorten van stukken muur en zolderingen. Dreunend vielen grote brokstukken op de straten.” Een half uur later slaat de brand over de Oeverstraat naar de stoomkuiperij en -kistenmakerij. In vijf minuten staat het complex (drie verdiepingen hoog en 100 meter lang) in lichter laaie. De brandweer is inmiddels aanwezig met 30 handbrandspuiten, 7 stoomspuiten en vijf drijvende stoomspuiten. Om half twaalf brandt ook een opslagplaats van kaas. “De brandweer heeft thans de gebouwen der firma v.d. Lugt prijsgegeven en concentreert al hare krachten op de boterfabriek van Laming & Sons, die, vijf verdiepingen hoog, over een geheele zijde in brand staat”.

Het vuur vreet zich voort. “Alles wat is begrensd door Prins Hendrikkade, Sleephellingstraat, Burgemeester Hoffmanstraat en Thorbeckestraat brandt. De gloeiende hitte doet de mensen met zakdoeken voor het gelaat en over het hoofd lopen. Het is bijna niet meer uit te houden. Het donderend gerommel van invallende gevels is nu niet meer van de lucht. Reeds is de geheele Burgemeester Hoffmanstraat door de brandweer ontruimd.”

Een enorm gebied gaat in vlammen op. J.F Koonings: “Ja, dat was nog eens een fikkie.” Duizenden volgen met hem de alles vernietigende vuurzee. “In de Boompjes, op de Willemsbrug, langs de Wilhelmina- en Stieltjeskade zag het zwart van toeschouwers, ongeacht degenen die zich aan boord van stoombootjes ingescheept hadden en daarmee vanuit de Koningshaven het schrikkelijk schouwspel genoten.” Op de Maaskade klimt A. De Roos in een boom om alles goed te kunnen zien. H. Ekstein volgt als achtjarig ventje de brand vanaf de Leuvehaven: “Ik heb met mijn broer van dertien jaar tot middernacht staan kijken. Nog voel ik het pak op mijn broek dat vader me gaf omdat ik zo laat in de nacht thuis kwam.” Bewoners van de Laurierstraat vluchten op dat moment uit hun woningen. “De muren worden heet en thans is de brandweer onverminderd bezig om die nat te houden. Meer en meer vullen zich de straten met brokstukken van muren, die nog af en toe met groot geplof neerstorten.”

Het nablussen duurt veertien dagen.


Geplaatst in Geschiedenis, Heftig, Rotterdam | Getagged , , | Een reactie plaatsen

THE REPORT: EEN MEESTERLIJKE SCHETS VAN MORELE DILEMMA’S EN POLITIEK GEKONKEL

★★★★☆

Is er een spannende film te maken over een slinkend groepje ambtenaren dat in een kelder onderzoek doet? Ja. Dat laat The Report zien, de film van regisseur Scott Z. Burns. De aanleiding voor het onderzoek ligt in de nasleep van 9/11. De CIA introduceert in haar jacht op terroristen grensoverschrijdende verhoormethoden. Waterboarding is de meest bekende: gevangenen krijgen tijdens de ondervraging over hun gezicht een doek, waarop water wordt gegoten. De actie simuleert verdrinking. De film brengt de martelpraktijken indringend, ruw en uit de hand gefilmd in beeld.

Aan het martelen kleven twee problemen: het mag niet en het werkt niet. Als de Amerikaanse Senaat lucht krijgt van de foltertechnieken start een onderzoek. De ambitieuze senaatsmedewerker Daniel Jones (een prachtige rol van Adam Driver) krijgt de leiding. In een kelder van een CIA-gebouw begint zijn team miljoenen documenten door te nemen en legt stap na stap de illegale martelpraktijken bloot.

De film reconstrueert in dit waargebeurde verhaal meesterlijk hoe het proces tussen de verdeelde politiek, de CIA en de FBI verloopt. Wat mag gepubliceerd, wat verdwijnt onder het vloerkleed? Het is fascinerend te zien hoe de CIA alles uit de kast haalt om openbaarmaking te voorkomen, inclusief het dreigen met een aangifte tegen Jones. Uiteindelijk wordt een 400 pagina’s tellende samenvatting van het onderzoek gepubliceerd. Dan hebben we al gezien hoe Daniel Jones zijn eigen escalatieladder heeft en steeds verbetener vecht voor de uitkomsten van zijn jarenlange research.

The Report brengt dilemma’s haarscherp in beeld. Bijvoorbeeld de vraag of een gevangene die gewaterboard is nog wel berecht kan worden. Want als de marteling bekend wordt, is een veroordeling onmogelijk. “Wie zegt dat er een rechtszaak komt?”, reageert een CIA-er laconiek. Uiteindelijk zijn ruim 200 Al Qaida gevangenen gemarteld. Van een kwart van hen staat vast dat ze ten onrechte zijn aangehouden en met de andere gedetineerden naar geheime gevangenissen vervoerd.

Rode draad in de hele affaire: mag je martelen om een volgende aanslag te voorkomen of dien je vast te houden aan de burgerrechten waar je als staat je handtekening onder zette? De CIA probeert dit dilemma te ontlopen door het fake-nieuws te verspreiden dat Al Qaida-leider Osama bin Laden is gevonden dankzij marteling van zijn kompanen. Ook die ballon prikt Daniel Jones door. Wrang bij het kijken naar The Report is het besef dat het allemaal echt is gebeurd.

Geplaatst in Film, Opinie | Getagged , , | Een reactie plaatsen

JOURNALISTIEKE PIJN BIJ DE VAL VAN DE MUUR

Even voor de jongeren onder ons. Tot 30 jaar geleden liep er een fysieke grens door Europa: De Muur. Een verzameling beton, wachttorens, prikkeldraad en mijnenvelden waar Trump alleen maar van kan dromen aan de grens met Mexico. Een lastig te nemen afscheiding met aan ‘de andere kant’ allerlei ongemakken. Geen democratische vrijheden, totalitaire staten die hun burgers tot op het bot controleren en een economie waar iedereen aan het werk is door allerlei kunstgrepen (beroemd waren de musea: in ieder zaaltje suppoosten) maar de schappen in de winkels een beperkte keus bieden.

Ben een paar keer achter De Muur wezen kijken. Dat had nogal wat voeten in de aarde. Van te voren moeten visa worden aangevraagd. Tijdens het passeren van de grens dient Westers geld omgeruild in Oost-Europese valuta, voor een waarde waarmee je als God in Frankrijk kunt leven. In 1986 (mijn liefste oudste dochter was enkele maanden oud) gaan we op uitnodiging van een Oost-Berlijnse kerk een tijd naar de toenmalige DDR (Oost-Duitsland). Een vriend is dominee in Oost-Berlijn en kan het bezoek fixen. Aan de trip zaten illegale aspecten waardoor het extra spannend werd. Ik herinner me gesprekken met Oost-Berlijners waarin angst (voor het regime) en hoop (op verandering) gelijke tred houden.

Na het verblijf in Oost-Berlijn trek ik in mijn eentje door naar Polen. Het is een absurde ervaring. De kerncentrale in het Russische Tsjernobyl was een paar maanden eerder ontploft. In Nederland wordt het eten van groente uit de moestuin en de consumptie van worst ontraden vanwege radioactieve besmetting. Wilde paddestoelen eten is helemaal not-done, wegens hun eigenschap de straling te verzamelen. Polen blijkt van geen nucleaire ramp te weten, dom gehouden door het regiem. Samengesteld vlees (die worst) staat overal op het menu, in het weekend trekt de bevolking massaal de bossen in om paddestoelen te scoren. Ik ga mee en eet aan hun tafels. Want de geweldige gastvrijheid die ik ontmoet wil ik niet beschamen.

Een paar jaar later, in 1989, wordt duidelijk dat De Muur tussen Oost- en West-Europa zijn langste tijd had gehad. De val is een kwestie van maanden, weken en uiteindelijk dagen. Met collega journalist Francisco maak ik de grootste beoordelingsfout uit mijn journalistieke carrière.

Begin november 1989 wijst alles er op dat de regimes in Oost-Europa op hun einde lopen. Massademonstraties in vooral Oost-Duitsland roepen op De Muur te slechten. Dat die Muur zou vallen was duidelijk, wanneer bleef de vraag. We zouden er heen gaan om verslag te doen.

De avond van 8 november 1989 maakten we de inschatting dat het nog een paar dagen gaat duren. Vliegtickets kopen konden we nog wel even achterwege laten. Een dag later, nu 30 jaar geleden, klauteren Oost-Berlijnse burgers over De Muur. We missen het geschiedenis herschrijvende spektakel, zitten ontgoocheld achter onze Rotterdamse bureaus. Een van de belangrijkste gebeurtenissen in ons leven misgelopen. Tot op de dag van vandaag baal ik er van. Wat was ik er graag bijgeweest.

Geplaatst in Geschiedenis, Werk | Getagged , , , | Een reactie plaatsen

HET ONDERWIJS STAAKT

Geplaatst in Heftig, Rotterdam, Video, Werk | Getagged | Een reactie plaatsen

MARCO, HET HEFPARK IS DE WIPKIP AL LANG ONTSTEGEN

 

– Open brief aan Marco Pastors –

Beste Marco,

Maandagmiddag bezocht ik een door jou gegeven workshop. Je vertelde over de aanpak van het Nationaal Programma Rotterdam-Zuid (NPRZ). Voor de honderden miljoenen euro’s waarmee je Rotterdam-Zuid een boost aan het geven bent, benoemde jij drie speerpunten: school, werk en wonen. Met het onderwijs en de werkgelegenheid gaat het stapje na stapje de goede kant op, begreep ik. Rond het wonen is er nog het nodige te doen. Dat snap ik. Weinig is zo lastig te beïnvloeden als wat burgers achter de voordeur doen en hoe zij zich gedragen als ze door die voordeur de openbare ruimte betreden. Ik informeerde naar de relatie tussen jouw macro-aanpak van het wonen op Zuid en micro-initiatieven als Het Hefpark. “We doen niet aan wipkippen”, reageerde je.

Over kippen straks meer.

Omdat er wel degelijk een verband is tussen jouw speerpunt wonen en wat we in Het Hefpark doen, zit ik bij deze toch maar even achter het toetsenbord. Want ik denk dat je veel meer aan initiatieven als Het Hefpark kunt hebben dan je maandag liet blijken. Dat begint al met de ontstaansgeschiedenis.

Zeven jaar geleden staken bewoners van de wijken Feijenoord, Kop van Zuid en Het Noordereiland de koppen bij elkaar. Het zijn wijken met een weerbarstige sociale samenhang en weinig openbaar groen. Tussen de wijken lag boven het tracé van de spoortunnel een braak stuk grond van twee voetbalvelden groot. De gemeente Rotterdam gaf toestemming aan de bewoners met het terrein aan de slag te gaan. Een stichting waarin omwonenden het bestuur vormen draagt de verantwoordelijkheid. Het burgerinitiatief Hefpark ging van start. En wat blijkt: 1 + 1 is bij ons 3.

Want kijk eens wat er nu allemaal op dat kleine terreintje te doen is:

* Jongeren onderhouden de mooiste BMX-baan van Rotterdam en omgeving, onderaan de historische Hefbrug. Er is een BMX-school die ook andere sporten faciliteert. We hebben een volleybalveld en een oefenopstelling voor freerunners (dat zijn die gasten die tegen muren oprennen en dan een achterwaartse salto maken). Dit is belangrijk in een wijk waar bewoners te weinig bewegen;

* We hebben 45 mini-moestuintjes en een openbaar park waar honden worden uitgelaten, omwonenden en passanten wandelen en waar gerecreëerd wordt;

* Omdat we vaststelden dat er onderwijsachterstanden zijn bij de basisschoolleerlingen die het park gebruiken kwam er huiswerkbegeleiding;

* Eens per jaar organiseren we Muziekpark met artiesten uit de omringende wijken;

* Sinds het vroege voorjaar runnen we Sociëteit De Hef, in het voormalige kwaliteitsrestaurant. De Gaarkeuken biedt er maaltijden aan mensen met een kleine beurs en Rotterdammers die niet alleen aan tafel willen. Pluspunt verzorgt warme lunches & een filmvoorstelling voor (ex-)verslaafden en daklozen. De buurt vergadert in de sociëteit;

* In het park werken we samen met de 24-uurs opvang van Antes Verslavingszorg die naast Het Hefpark ligt. We begeleiden Rotterdammers in de tegenprestatie en bieden een beetje structuur aan het leven van verwarde of verslaafde buurtbewoners. We hebben een manier van omgaan gevonden met daklozen die in ons park slapen.

Al deze bezigheden zijn mogelijk door het draagvlak bij en de inzet van bewoners van Feijenoord, Het Noordereiland en De Kop van Zuid. Het zijn, Marco, allemaal activiteiten waarvan je het belang zult onderschrijven. Omdat ze verbinden, ontmoeting bieden en omwonenden verantwoordelijkheid laten dragen voor hun woonomgeving.

We doen dus best een boel. Maar zijn lastig in een hokje te stoppen. Dat merken we nu de opstartsubsidies door de wijkraden en het Oranjefonds stoppen, omdat het opstartsubsidies zijn. Met een begroting van slechts 40 ruggen per jaar hebben we ons in meerdere beleidsterreinen van de gemeente gemanifesteerd. Je kunt ons onder welzijn scharen. Want we zijn een openlucht buurthuis. Maar even goed vallen we onder sport, door alle bewegingsactiviteiten. En voor de afdeling bestuur zijn we ook interessant want een succesvol burgerparticipatieproject dat haar bestaansrecht heeft bewezen. En we hebben een parkdeel. Dat plaatst ons bij het Rotterdamse groen.

Maar om bij jouw speerpunt wonen te blijven, Marco: wij willen niet achter de voordeur kijken, maar kunnen wel signaleren en daarop actie ondernemen. Die huiswerkklas is er een voorbeeld van. En op het moment dat buurtbewoners door de voordeur de openbare ruimte betreden, biedt ons park veel. Heel veel. Ontspanning en rust maar ook de positieve ervaring dat je door samen te werken en samen op te trekken met buurtgenoten veel kunt bereiken. Daarom zijn we best trots op ons park.

En nu over die kippen. Wipkippen hebben we niet. Ook nooit gehad, trouwens. We hebben wel echte kippen. En duiven en parkieten. Voor dat gevogelte maakten we plek nadat buurtbewoners aangaven zoiets te willen. Want dat is ook een beetje Hefpark: we kijken vooral naar wat de buurt wil. Ik snap dat je het lollig vond ons met die uitspraak over wipkippen weg te zetten. Gelukkig denkt jouw NPRZ er genuanceerder over.

Woensdag plaatste je club een bericht op Twitter: “Met die wens om meer speelplekken moet het toch goed komen?”. Bij de tweet een link naar een artikel waarin een bewoner van het nieuw gebouwde Hefkwartier (pal naast ons park) het gebrek aan speelplaatsen in de buurt betreurt. Ik heb goed nieuws voor onze nieuwe buren en jouw NPRZ: al sinds de zomer is een werkgroep met oude en verse buurtbewoners (uit Het Hefkwartier) aan het kijken hoe we nieuwe speeltoestellen kunnen plaatsen in het park. We hebben al een mooi overzichtelijk plekje op het oog, weten wat we willen (geen wipkippen) en gaan nu de financiering regelen. En dat is nog best een dingetje want veilige speeltoestellen zijn duur. Dus mocht het NPRZ aan het eind van het jaar geld over hebben …

We zijn dus zo veel meer dan de wipkippen waarmee jij ons associeerde. Je bent uiteraard welkom het zelf te komen zien. Dan leid ik je rond en gaan we ’s brainstormen over wat initiatieven als Het Hefpark kunnen bijdragen aan jouw (lastige) programmapunt wonen. Lijkt me zinnig!

Groet,

Wiert.

Geplaatst in Opinie, Rotterdam | Getagged , , | Een reactie plaatsen

LACHEN IN CLUB HAUG

Marcel Haug en Debbie van Polanen runnen een impresariaat voor stand up comedians. Dan is het een logische stap zelf een podium te bieden aan je artiesten. Na een tijdelijk verblijf elders in stad zit Club Haug sinds kort aan de Boompjeskade. Ik ken het pand nog van het ruige Waterfront dat er vroeger zat. Meer recentelijk kwam de locatie in het nieuws doordat de uitbaters de gemeente Rotterdam een miljoenenpoot uitrokken.

Maar nu dus Club Haug en van mij mag dat lang zo blijven. Mevrouw Omta, liefste oudste dochter en ik wisten niet goed wat te verwachten. Maar het viel meer dan mee. We kijken en luisteren naar drie artiesten en MC (master of ceremony) Berit Campanjen. De MC praat de optredens aan elkaar maar is ook een act op zichzelf. Met gevatte interacties met het publiek en veel zelfspot is Companjen de ideale gastvrouw.

Van de drie stand up comedians die hun ding doen blinken er twee uit. De derde zakt wat door de vloer. Mogelijk omdat hij vast zit in zijn eigen verhaal en de zaal er niet bij weet te betrekken. Dat doen de andere twee wel. En dat maakt het leuk. Tip: neem op de eerste rij plaats als je om aandacht verlegen zit.

We krijgen een cadeautje als we na afloop naar buiten lopen. De Maas schittert in het maanlicht, aan de overkant ‘ons’ Noordereiland en in de verte de Erasmusbug. Een toplocatie.

Geplaatst in Rotterdam | Getagged , | Een reactie plaatsen

DE ROTTERDAMSE GAARKEUKEN

Het is een initiatief in het verlengde van de Voedselbank, De Gaarkeuken. Lekker en gezond eten voor wie een kleine beurs heeft of niet alleen aan tafel wil.

Geplaatst in Heftig, Rotterdam, Video, Werk | Getagged , | Een reactie plaatsen

75 JAAR GELEDEN BEVRIJDT OUD-SABBINGE ZICHZELF

Als Canadese Shermantanks op 30 oktober 1944 De Ring op rijden is de bemanning nog maar net bekomen van de verrassing die tussen Wolphaartsdijk en Oud-Sabbinge wachtte. Daar, op de Kortedijk, stuiten ze op een colonne met 125 gevangen Duitsers, door Sabbingers zelf opgehaald uit de polders en helemaal klaar voor verder transport door de Canadezen. Oud-Sabbinge bevrijdt zo zichzelf.

Jan Kleinepier behoort tot het groepje Sabbingers dat (in de wetenschap dat de bevrijders dicht bij zijn) op pad gaat om bezetters gevangen te nemen. De spanning zelf ’t Ouweland te bevrijden is voelbaar als de mannen verzamelen op De Ring en naar de polders gaan. De Duitsers worden opgehaald bij de boerderijen waar ze zich tijdens de terugtocht hadden verscholen. Kleinepier: “Bram van Weele was er bij, politieman Bram Bliek en Bartels, een ondergedoken politieman. En nog een paar. Bartels, Bliek en van Weele hadden een pistool”. Gelukkig beseffen de geroutineerde Duitse soldaten dat de oorlog voor hen voorbij is en geven zij zich over.

Geplaatst in Geschiedenis, Goes, Oud-Sabbinge, Video, Wolphaartsdijk, Zeeland | Getagged , | Een reactie plaatsen

VIA DE HOERENLOPER NAAR ‘PORTRAIT DE LA JEUNE FILLE EN FEU’

“Zullen we eerst een rondje eiland doen?”, stelt mevrouw Omta voor als we aan het begin van de feestelijkheden voor 10 jaar huwelijk op een elektrische deelscooter stappen. Na de toeristische tour aperitieven we sushi in Hotel New York op de kop van de Wilhelminapier. Daarna wandelen we over de brug die de pier met Katendrecht verbindt: De Hoerenloper (laat het geven van bijnamen maar aan Rotterdammers over, De Kaap was het rafelrand-amusement van Rotterdam en probeert dat in een 2.0 versie te blijven). Diner bij Deli Bird. Thais, een feestje. In LantarenVenster bestellen we het dessert en zien we in een kostuumdrama wat een korte liefde kan zijn.

De film is een portret van vier vrouwen in 1760 maar gaat evengoed over portretteren. Daar begint de film mee. Kunstenares Marianne (Noémie Merlant) legt leerlingen uit hoe een gezicht op doek of papier vast te leggen. Regisseuse Céline Sciamma trekt daarna alle registers open.

Marianne laat zich naar een eiland voor de kust van Bretagne roeien. Daar lijdt Heloïse (Adèle Haenel) een idioot bestaan: zij verzet zich tegen uithuwelijking aan een Milanees die de status en het financiële fundament van de familie kan versterken. Maar Milaan wil eerst een portret zien. Heloïse weigert daar aan mee te werken. Marianne gaat een nieuwe poging wagen, wordt voorgesteld als chaperonne en schildert stiekem ‘s nachts een portret. Allemaal mooie plaatjes en ingetogen verhaallijnen over de twee inmiddels smoorverliefde vrouwen.

Als Heloïse’s moeder een paar dagen weg is weten we al hoe intens de vrouwen elkaar observeren. Hun erupte liefde mee te ervaren is een feestje. De brandende rok van Heloïse, hoe duidelijk wil je het hebben, is het ultieme ja-ik-wil in dit portret van een jonge vrouw in vuur. De buitenopnamen zijn zoals verwacht in een film gedraaid aan de Bretonse kust, met een zee in alle denkbare uitersten. Dienstmeisje Sophie is opgewekt aanwezig maar ook hoofdpersoon in een schets van de toenmalige abortuspraktijken. Twee eeuwen geleden waren er meerdere, Sciamma laat rauw de voornaamste varianten zien. Ondertussen worstelen Marianne en Heloïse met het onvermijdelijke, die Italiaanse meneer.

‘Portrait de la jeune fille en feu’ is oogsnoep. Het einde van de film, een minutenlang lang ingezoomd shot van Heloïse, laat me in haar gelaat en tranen het voorafgaande herbeleven. En dat is geen straf. Vier van de vijf sterren.

Geplaatst in Film | Getagged , , | Een reactie plaatsen

10 JAAR MEVROUW & MENEER OMTA

Kijk ons lopen, op de Coolsingel. Net een kwartier getrouwd. Ik twee keer, eigenlijk. De zichtbaar dronken bijzonder ambtenaar van de burgerlijke stand vergat toen-nog-net-niet-mevrouw-Omta tijdens een eerste poging haar instemming te vragen. Gelukkig ging het de tweede keer zoals het hoort. Vandaag tien jaar geleden.

Geplaatst in Privé, Rotterdam | Een reactie plaatsen