JOURNALISTIEKE PIJN BIJ DE VAL VAN DE MUUR

Even voor de jongeren onder ons. Tot 30 jaar geleden liep er een fysieke grens door Europa: De Muur. Een verzameling beton, wachttorens, prikkeldraad en mijnenvelden waar Trump alleen maar van kan dromen aan de grens met Mexico. Een lastig te nemen afscheiding met aan ‘de andere kant’ allerlei ongemakken. Geen democratische vrijheden, totalitaire staten die hun burgers tot op het bot controleren en een economie waar iedereen aan het werk is door allerlei kunstgrepen (beroemd waren de musea: in ieder zaaltje suppoosten) maar de schappen in de winkels een beperkte keus bieden.

Ben een paar keer achter De Muur wezen kijken. Dat had nogal wat voeten in de aarde. Van te voren moeten visa worden aangevraagd. Tijdens het passeren van de grens dient Westers geld omgeruild in Oost-Europese valuta, voor een waarde waarmee je als God in Frankrijk kunt leven. In 1986 (mijn liefste oudste dochter was enkele maanden oud) gaan we op uitnodiging van een Oost-Berlijnse kerk een tijd naar de toenmalige DDR (Oost-Duitsland). Een vriend is dominee in Oost-Berlijn en kan het bezoek fixen. Aan de trip zaten illegale aspecten waardoor het extra spannend werd. Ik herinner me gesprekken met Oost-Berlijners waarin angst (voor het regime) en hoop (op verandering) gelijke tred houden.

Na het verblijf in Oost-Berlijn trek ik in mijn eentje door naar Polen. Het is een absurde ervaring. De kerncentrale in het Russische Tsjernobyl was een paar maanden eerder ontploft. In Nederland wordt het eten van groente uit de moestuin en de consumptie van worst ontraden vanwege radioactieve besmetting. Wilde paddestoelen eten is helemaal not-done, wegens hun eigenschap de straling te verzamelen. Polen blijkt van geen nucleaire ramp te weten, dom gehouden door het regiem. Samengesteld vlees (die worst) staat overal op het menu, in het weekend trekt de bevolking massaal de bossen in om paddestoelen te scoren. Ik ga mee en eet aan hun tafels. Want de geweldige gastvrijheid die ik ontmoet wil ik niet beschamen.

Een paar jaar later, in 1989, wordt duidelijk dat De Muur tussen Oost- en West-Europa zijn langste tijd had gehad. De val is een kwestie van maanden, weken en uiteindelijk dagen. Met collega journalist Francisco maak ik de grootste beoordelingsfout uit mijn journalistieke carrière.

Begin november 1989 wijst alles er op dat de regimes in Oost-Europa op hun einde lopen. Massademonstraties in vooral Oost-Duitsland roepen op De Muur te slechten. Dat die Muur zou vallen was duidelijk, wanneer bleef de vraag. We zouden er heen gaan om verslag te doen.

De avond van 8 november 1989 maakten we de inschatting dat het nog een paar dagen gaat duren. Vliegtickets kopen konden we nog wel even achterwege laten. Een dag later, nu 30 jaar geleden, klauteren Oost-Berlijnse burgers over De Muur. We missen het geschiedenis herschrijvende spektakel, zitten ontgoocheld achter onze Rotterdamse bureaus. Een van de belangrijkste gebeurtenissen in ons leven misgelopen. Tot op de dag van vandaag baal ik er van. Wat was ik er graag bijgeweest.

Dit bericht is geplaatst in Geschiedenis, Werk met de tags , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie